Radiatoren ontluchten: zo doe je het zelf

Tikt of borrelt je verwarming, of blijft de bovenkant van een radiator koud? Dan zit er lucht in je installatie. Radiatoren ontluchten los je meestal zelf op in een kwartier. Je hebt enkel een ontluchtingssleutel, een doek en een bakje nodig. Hieronder lees je hoe je het aanpakt, en wanneer het probleem dieper zit.

Waarom moet je radiatoren ontluchten?

In elke centrale verwarming komt na verloop van tijd lucht terecht. Die lucht stijgt naar het hoogste punt, en dat is meestal de bovenkant van je radiatoren. Een radiator met lucht in wordt niet volledig warm. Je verwarming moet dan langer draaien om dezelfde temperatuur te halen, en dat zie je op je energiefactuur. Een radiator zonder lucht geeft zijn warmte gelijkmatig af, van boven tot onder.

Lucht in de leidingen hoor je ook: tikken, borrelen of het geluid van stromend water. Dat is geen ramp, maar wel een teken dat je best even ontlucht.

Wanneer radiatoren ontluchten?

• In het najaar, voor je de verwarming voor het eerst echt laat draaien.
• Als een radiator boven koud blijft en onder warm is.
• Als je tikken of borrelen hoort in de leidingen.
• Na werken aan de installatie, zoals een nieuwe radiator of een nieuwe ketel.

Radiatoren ontluchten in 6 stappen

1. Zet de verwarming hoger en laat ze een half uur draaien, zodat alle radiatoren warm worden.
2. Zet de verwarming daarna uit, of zet de thermostaat laag. Wacht tien minuten tot het water stilstaat. Zo duw je geen nieuwe lucht rond terwijl je ontlucht.
3. Begin bij de radiator op de laagste verdieping, en werk zo naar boven. Lucht stijgt, dus je eindigt bovenaan.
4. Houd een doek onder het ontluchtingsnippeltje. Steek de sleutel erin en draai een kwartslag tegen de klok in. Je hoort lucht sissen.
5. Draai het nippeltje dicht zodra er water uitkomt. Dan is de lucht weg.
6. Kijk de waterdruk van je ketel na en vul bij als dat nodig is.

Heb je geen ontluchtingssleutel? Die vind je voor een paar euro in elke doe-het-zelfzaak. Sommige radiatoren hebben een nippel die je met een platte schroevendraaier opendraait.

Na het ontluchten: waterdruk nakijken en bijvullen

Elke keer dat je lucht laat ontsnappen, verdwijnt er ook wat water uit de installatie. De waterdruk daalt dan. Bij een gesloten cv-installatie hoort de druk tussen 1 en 2 bar te liggen als de verwarming koud is.

Hoe je bijvult en wat je doet als de druk blijft zakken, lees je in onze gids over de waterdruk van je cv-ketel.

Radiator blijft koud na het ontluchten?

Ontlucht en bijgevuld, en toch blijft een radiator koud? Dan ligt het probleem ergens anders. Vaak zit de pen van de thermostatische kraan vast, staat de installatie niet goed ingeregeld, of zit er slib in de radiator. Hoe je een vastzittende pen losmaakt, lees je in de gids over de thermostatische kraan.

Moet je elke paar weken opnieuw ontluchten, dan komt er ergens lucht binnen. Dat kan aan een kapot expansievat liggen, of aan een klein lek. Laat dat nakijken bij het volgende onderhoud.

Radiatoren ontluchten bij vloerverwarming of een warmtepomp

Bij vloerverwarming ontlucht je niet per kamer, maar aan de collector. Dat is meestal werk voor een vakman, omdat je elke kring apart moet spoelen. Een warmtepomp heeft vaak een automatische ontluchter, maar ook daar kan lucht in de leidingen blijven zitten. Werk je liever niet zelf aan je installatie, dan ontlucht Steven je radiatoren tijdens het onderhoud.

Veelgemaakte fouten bij radiatoren ontluchten

• Ontluchten terwijl de pomp draait. Dan duw je steeds nieuwe lucht naar de radiator en lijkt het nooit op te houden.
• Het nippeltje te ver opendraaien. Een kwartslag is genoeg. Draai je het volledig los, dan spuit het water eruit en vind je het kleine schroefje moeilijk terug.
• Bovenaan beginnen. De lucht van de lagere radiatoren stijgt daarna nog naar boven, en dan begin je opnieuw.
• Vergeten bij te vullen. Een te lage druk geeft net nieuwe problemen, of laat je ketel in storing vallen.

Automatische ontluchter: radiatoren ontluchten zonder sleutel

Op sommige radiatoren of op het hoogste punt van de leidingen zit een automatische ontluchter. Dat is een klein potje met een dopje, waarin een vlotter lucht laat ontsnappen zodra die zich verzamelt. Bij nieuwe installaties zit er vaak ook een automatische ontluchter in de ketel of de warmtepomp.

Een automatische ontluchter kan na jaren verkalken of beginnen lekken. Zie je een vochtig plekje of een kalkrand rond het dopje, laat hem dan vervangen. Werkt hij goed, dan hoef je die radiator zelden nog met de hand te ontluchten.

Hulp bij radiatoren ontluchten of een koude radiator

Steven van Sterke Technieken ontlucht je radiatoren standaard bij het ketelonderhoud. Blijft een radiator koud of zakt de druk telkens, dan zoekt hij de oorzaak. Gaat het om oude radiatoren die niet meer goed werken, lees dan meer over radiatoren vervangen.