Thermostatische kraan: standen, werking en problemen

Een thermostatische kraan op je radiator regelt de temperatuur per kamer. Zet je hem goed, dan bespaar je energie zonder comfort te verliezen. Zet je hem verkeerd, of zit de pen vast, dan blijft je radiator koud of warmt een kamer te veel op. In deze gids lees je wat de cijfers betekenen en wat je doet als de kraan niet meer werkt.

Hoe werkt een thermostatische kraan?

In de kop van een thermostatische kraan zit een element dat uitzet als het warmer wordt. Dat element duwt op een pen in het ventiel. Is de kamer warm genoeg, dan duwt het de pen in en sluit de kraan. Koelt de kamer af, dan trekt het element samen, komt de pen terug omhoog en stroomt er weer warm water door de radiator.

De kraan meet dus de temperatuur in de kamer, niet die van de radiator. Een kamer die warm genoeg is, krijgt geen extra warm water meer. Dat is het voordeel ten opzichte van een gewone radiatorkraan.

Wat betekenen de standen op een thermostatische kraan?

De cijfers zijn geen graden. Elk cijfer staat voor een ongeveer gelijke kamertemperatuur. De exacte waarde verschilt per merk, maar de meeste kranen volgen deze richtlijn:

Een veelgemaakte fout: de kraan op 5 zetten om een kamer sneller warm te krijgen. Dat helpt niet. De radiator warmt even snel op, maar de kraan sluit pas bij een hogere temperatuur. Je kamer wordt dus te warm en je verbruikt meer.

Thermostatische kraan en je kamerthermostaat

Hangt je kamerthermostaat in de woonkamer, zet de thermostatische kranen in die kamer dan volledig open. Anders werken de kraan en de thermostaat tegen elkaar in. De kraan sluit, de thermostaat meet een te lage temperatuur, en je ketel blijft draaien zonder dat de kamer warmer wordt.

Zet de kranen in de andere kamers op de temperatuur die je daar wil. Zo verwarm je enkel wat nodig is.

Thermostatische kraan zit vast: wat doe je?

Na de zomer zit de pen van een thermostatische kraan soms vast. De radiator blijft dan koud, ook op stand 5. Zo los je dat zelf op:

1. Draai de kop volledig open, op 5.
2. Schroef de kop los. Bij de meeste merken draai je een ring tegen de klok in, of druk je een klemmetje in.
3. Je ziet nu een metalen pennetje. Duw het een paar keer zacht in met een tang of de achterkant van een schroevendraaier.
4. Komt het vanzelf terug omhoog, dan zit het weer los. Zet de kop terug.

Zit de pen echt vast of lekt er water rond de pen, laat de kraan dan vervangen. Tip voor de volgende zomer: zet je kranen dan volledig open. Zo blijft de pen niet ingedrukt staan.

Hoeveel bespaar je met een thermostatische kraan?

Een thermostatische kraan bespaart vooral in kamers waar je minder warmte nodig hebt. Een slaapkamer die op 16 graden blijft in plaats van mee op te warmen tot 20 graden, scheelt een stuk verbruik. Elke graad lager in een kamer telt mee. Ook zonnewarmte en warmte van koken of mensen in de kamer benut je beter: de kraan sluit zodra de kamer warm genoeg is, en je ketel hoeft niet bij te springen.

Slimme thermostatische kranen

Er bestaan ook slimme thermostatische koppen. Die zet je op het bestaande ventiel, en je stelt ze in via een app. Zo geef je elke kamer een eigen schema: de badkamer warm om zeven uur, de slaapkamers koel overdag. Sommige systemen praten met je ketel, zodat die enkel draait als een kamer echt warmte vraagt.

Let wel op de batterijen, en kies een systeem dat past bij je ketel of warmtepomp.

Thermostatische kranen bij een warmtepomp

Een warmtepomp werkt het zuinigst met een lage, gelijkmatige watertemperatuur en een vlotte doorstroming. Te veel kranen die dichtgaan, verstoren dat. Daarom zet een installateur bij een warmtepomp de meeste kranen volledig open, en regelt hij de temperatuur via de warmtepomp zelf. Enkel in kamers die je echt koeler wil, zoals slaapkamers, blijft een kraan op een lagere stand staan.

Wanneer een thermostatische kraan vervangen?

• De pen blijft vastzitten, ook na het losmaken.
• Er lekt water rond de kraan.
• De kop reageert niet meer op temperatuur.
• Je hebt nog gewone kranen zonder thermostaat. Een thermostatische kraan bespaart dan energie.
• Je vervangt je ketel of plaatst een warmtepomp. Dat is het moment om alles in één keer te doen.

Vervang je de kranen, denk dan ook na over je radiatoren zelf. Oude radiatoren die slecht warm worden, kan je samen vervangen. Lees meer op radiatoren vervangen.

Thermostatische kranen laten nakijken of plaatsen

Steven van Sterke Technieken vervangt thermostatische kranen en kijkt bij het ketelonderhoud na of je radiatoren goed warm worden. Blijft een radiator koud terwijl de kraan in orde is, ontlucht hem dan eerst. Hoe dat gaat, lees je in de gids radiatoren ontluchten. Denk je aan een warmtepomp, dan regelt Steven meteen de hele installatie opnieuw in.