Boiler ontkalken: wanneer en hoe

Kalk is de grootste vijand van je boiler. Hoe harder het water in je gemeente, hoe sneller er kalk op de bodem en rond de weerstand komt. Een verkalkte boiler warmt trager op, verbruikt meer en gaat minder lang mee. Door je boiler op tijd te laten ontkalken, vermijd je dat. In deze gids lees je hoe vaak het nodig is en hoe het gaat.

Waarom moet je een boiler ontkalken?

Warm water houdt minder kalk vast dan koud water. Daarom zet kalk zich vooral af in toestellen die water opwarmen. In een elektrische boiler komt het als een korst rond de weerstand en als een laag op de bodem. De weerstand moet dan door die korst heen verwarmen. Dat kost meer stroom, en de weerstand gaat sneller stuk.

Signalen dat je boiler ontkalken nodig heeft

• Je hoort de boiler borrelen, tikken of knallen tijdens het opwarmen.
• Het water wordt minder warm dan vroeger, of het warme water is sneller op.
• Je stroomverbruik stijgt zonder dat je meer warm water gebruikt.
• Er komen witte schilfers of korrels uit de kraan of de douchekop.

Hoe vaak een boiler ontkalken in jouw gemeente?

Hoe vaak je ontkalkt, hangt vooral af van de hardheid van je water. Die verschilt sterk in Limburg:

Staat je boiler hoog afgesteld, boven 60 °C, dan zet er sneller kalk af. Lager dan 55 °C zetten raden we af: dan krijgt legionella meer kans. Een temperatuur rond 60 °C is een goed evenwicht tussen hygiëne, verbruik en kalk. Twijfel je over de juiste instelling, vraag het dan bij het ontkalken.

Zo gaat het ontkalken van een boiler

1. De stroom gaat af en de koudwatertoevoer wordt dichtgedraaid.
2. De boiler wordt leeggemaakt via het aftapkraantje of de veiligheidsgroep.
3. De flens met de weerstand gaat eruit. Zo komt de technicus bij de binnenkant van het vat.
4. De kalk wordt uit het vat gehaald en de weerstand wordt gereinigd of vervangen.
5. De magnesiumanode wordt nagekeken. Is die opgebruikt, dan komt er een nieuwe.
6. De boiler wordt gesloten met een nieuwe dichting, gevuld en ontlucht, en daarna pas gaat de stroom weer op.

Doe dit niet zelf als je geen ervaring hebt. Een boiler die zonder water opnieuw onder stroom komt, verbrandt de weerstand. En een slecht gesloten flens lekt.

De magnesiumanode: vaak vergeten bij het boiler ontkalken

In de meeste boilers zit een staaf van magnesium, de anode. Die beschermt het vat tegen roest door zelf langzaam weg te teren. Is de anode op, dan begint het vat zelf te roesten, en dan is een lek een kwestie van tijd. Een technicus kijkt de anode na bij elke ontkalking. Een nieuwe anode kost weinig in vergelijking met een nieuwe boiler.

Boiler ontkalken bij een combiketel of warmtepompboiler

Heb je geen elektrische boiler maar een combiketel, dan zit de kalk niet in een vat, maar in de platenwisselaar van de ketel. Dat is een klein onderdeel dat het kraanwater verwarmt. Raakt het verkalkt, dan wordt je water minder warm of wisselt de temperatuur tijdens het douchen. De platenwisselaar kan gespoeld of vervangen worden.

Ook een warmtepompboiler verkalkt. Die heeft meestal een anode en vaak een elektrische weerstand als reserve. Het onderhoud lijkt dus op dat van een gewone boiler, met daarbij het reinigen van het luchtfilter van de warmtepomp.

Wat kost kalk in je boiler?

Een laagje kalk lijkt onschuldig, maar het werkt als isolatie tussen de weerstand en het water. De weerstand moet dan langer en heter werken om hetzelfde water op te warmen. Dat zie je niet meteen, maar wel op je jaarafrekening. Daarbij komt dat een overbelaste weerstand sneller stukgaat, en dat een vat vol kalk minder liter warm water bevat. Op tijd ontkalken is dus goedkoper dan wachten tot de boiler het opgeeft, zeker als hij dan net tijdens een koude week uitvalt.

Boiler ontkalken samen met ander onderhoud

Een technicus die je boiler komt ontkalken, kan meteen ook de veiligheidsgroep nakijken. Dat is het ventiel aan de koudwatertoevoer van de boiler dat opent bij te hoge druk. Druppelt het voortdurend, dan is het vaak verkalkt. Combineer je het ontkalken met het onderhoud van je verwarmingsketel, dan betaal je maar één verplaatsing en heb je alles in één bezoek gecontroleerd.

Boiler ontkalken of vervangen?

Is je boiler ouder dan tien à vijftien jaar, lekt hij al, of is het vat zwaar verkalkt, dan loont vervangen vaak meer dan ontkalken. Een nieuwe boiler kost vanaf ongeveer €800. Lees meer op boiler vervangen. Vervang je toch, kijk dan ook naar een warmtepompboiler: die verbruikt veel minder stroom, en je krijgt er een premie voor.

Minder vaak je boiler ontkalken met een waterverzachter

Woon je in een gemeente met hard water, zoals Sint-Truiden, Tongeren of Hasselt, dan loont een waterverzachter. Die haalt de kalk uit het water voor het je boiler bereikt. Je boiler, je ketel, je kranen en je douchekoppen gaan dan langer mee. Lees meer over de waterverzachter.